Z ogromną radością informujemy, że Szkoła Podstawowa w Janowicach została laureatem konkursu „Ekopracownia pod chmurką 2026”.
Dzięki otrzymanemu dofinansowaniu (70 000zł z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach oraz 17 500zł z Gminy Bestwina) na terenie naszej szkoły powstanie nowoczesna, terenowa pracownia edukacyjna, która pozwoli uczniom poznawać przyrodę poprzez bezpośredni kontakt z naturą, doświadczenie i samodzielne prowadzenie obserwacji.
Od zwykłego trawnika do żywego laboratorium przyrody
Teren przeznaczony pod ekopracownię znajduje się za halą sportową. Obecnie jest to w dużej mierze niezagospodarowany obszar porośnięty trawą. Chcemy zmienić go w miejsce, które będzie tętniło życiem – zarówno przyrodniczym, jak i edukacyjnym.
Nasza koncepcja otrzymała nazwę „Dolina Żywej Wody”. Motyw wody stanie się osią całej pracowni, łącząc poszczególne strefy i pokazując uczniom zależności zachodzące w środowisku – od opadu atmosferycznego, poprzez glebę i retencję, aż po rośliny, zwierzęta i całe ekosystemy.
Woda, która opowiada historię miejsca
Wybór tematyki nie jest przypadkowy. Chcemy wykorzystać potencjał przyrodniczy naszej gminy i najbliższej okolicy.
Inspiracją dla projektu są m.in. liczne tereny wodne gminy Bestwina oraz zbiorniki poeksploatacyjne powstałe na terenach dawnych żwirowni w Kaniowie. To doskonały przykład tego, jak woda i działalność człowieka mogą zmieniać krajobraz, a z czasem tworzyć przestrzeń dla nowych organizmów i siedlisk.
Dzięki temu uczniowie będą mogli spojrzeć na dobrze znane im miejsca z zupełnie innej perspektywy – dostrzec w nich procesy geologiczne, hydrologiczne i przyrodnicze.
Ekopracownia będzie podzielona na tematyczne strefy
Centralnym miejscem stanie się nowoczesna altana, która będzie pełnić funkcję zielonej klasy. To właśnie tutaj będą odbywać się lekcje, warsztaty, doświadczenia i spotkania.
Wokół niej powstaną m.in.:
„Leśny Krąg Wody” – zacieniony zakątek z rodzimymi drzewami i krzewami, ławkami oraz tablicą przedstawiającą obieg wody w przyrodzie. Będzie to jednocześnie miejsce odpoczynku, obserwacji i rozmowy o znaczeniu drzew dla mikroklimatu i retencji.
„Źródło Retencji” – ogród deszczowy, w którym uczniowie będą mogli obserwować, co dzieje się z wodą opadową i jak można zatrzymać ją w miejscu, w którym spadła. Strefa stanie się praktyczną lekcją o małej retencji i adaptacji do zmian klimatu.
„Geologia pod stopami” – miejsce poświęcone glebie, skałom i procesom geologicznym. Jednym z jego najciekawszych elementów będzie profil glebowy, dzięki któremu uczniowie będą mogli zobaczyć poszczególne warstwy gleby i zrozumieć, w jaki sposób woda przemieszcza się przez podłoże.
„Ścieżka Żywiołów Wody” – sensoryczna ścieżka wykonana z naturalnych materiałów, takich jak kamienie, żwir, piasek, drewno i kora. Jej poszczególne fragmenty będą symbolizować różne środowiska związane z wodą i pozwolą poznawać przyrodę poprzez zmysły.
Łąka kwietna i rabaty edukacyjne – przestrzeń dla rodzimych gatunków roślin, owadów zapylających i innych organizmów. Uczniowie będą mogli obserwować zmiany zachodzące w roślinności w kolejnych porach roku oraz poznawać zależności pomiędzy roślinami a zwierzętami.
Strefa bioróżnorodności – z hotelami dla owadów, budkami lęgowymi i innymi elementami umożliwiającymi obserwację lokalnej fauny.
Stacja meteorologiczna – pozwoli uczniom prowadzić rzeczywiste pomiary i obserwacje pogody oraz analizować zjawiska atmosferyczne i ich wpływ na środowisko.
Nauka, której można dotknąć
Najważniejszym założeniem projektu jest nauka przez doświadczenie. Ekopracownia nie ma być jedynie atrakcyjnym ogrodem przy szkole. Ma stać się miejscem regularnych zajęć lekcyjnych i pozalekcyjnych.
Będą z niej korzystać uczniowie klas I–VIII, a także uczestnicy zajęć i kół zainteresowań. W przestrzeni pracowni będzie można prowadzić lekcje biologii, przyrody, geografii i edukacji ekologicznej, a także zajęcia projektowe, warsztaty i obserwacje terenowe.
Uczniowie będą m.in. prowadzić pomiary pogody, obserwować owady zapylające, badać glebę, obserwować proces infiltracji wody, poznawać rodzime gatunki roślin i prowadzić sezonowe obserwacje zmian zachodzących w ekosystemie.
Miejsce stworzone dla uczniów i razem z uczniami
Chcemy również, aby uczniowie nie byli wyłącznie użytkownikami gotowej pracowni. Chcielibyśmy, aby razem z lokalną społęcznością, rodzicami, osobami, które aktywnie wspierają naszą szkołę, uczestniczyli w jej tworzeniu i późniejszej opiece nad nią – od sadzenia roślin, poprzez pielęgnację rabat i ogrodu deszczowego, aż po prowadzenie obserwacji i dokumentowanie zmian zachodzących w przyrodzie.
W ten sposób zwykły szkolny teren stanie się żywym laboratorium, za które uczniowie będą współodpowiedzialni.
Przed nami wielka przygoda!
Otrzymanie dofinansowania jest dla naszej szkoły ogromnym wyróżnieniem, ale również początkiem nowego przedsięwzięcia. Przed nami etap realizacji, podczas którego zaprojektowana przez nas „Dolina Żywej Wody” będzie stopniowo nabierać kształtu.
Mamy nadzieję, że stanie się ona miejscem, do którego uczniowie będą chcieli wracać – na lekcje, zajęcia dodatkowe, obserwacje, odpoczynek i wspólne odkrywanie przyrody.
Bo przecież najlepsza lekcja przyrody nie zawsze odbywa się w klasie. Czasem wystarczy wyjść za drzwi, zatrzymać się i uważnie spojrzeć.
Projekt i dokumentację konkursową przygotowała Pani Magdalena Maśka. Nie byłoby jednak tego projektu bez wsparcia Pani Dyrektor Doroty Kuminek, która jak zawsze z ogromną życzliwością podchodzi do nowych pomysłów, wspiera szkolne inicjatywy i daje przestarzeń do ich realizacji. Dziękujemy tez Pani Marcie Woźny z firmy „Biuro+plus” za pomoc i wsparcie merytoryczne.
